Eendraadschema en situatieschema: wanneer heb je ze nodig?
Bij een elektrische keuring zijn twee documenten belangrijk: het eendraadschema en het situatieplan, ook vaak situatieschema of situatieschets genoemd. Deze plannen geven de keurder een duidelijk overzicht van de elektrische installatie in je woning.
Maar wat staat er precies op deze schema’s? Wanneer moeten ze aanwezig zijn? En wat gebeurt er als je ze niet meer hebt? In dit artikel leggen we het duidelijk uit.
Wat is een eendraadschema?
Een eendraadschema is een schematische voorstelling van de elektrische installatie van een woning. Het toont hoe de verschillende elektrische kringen zijn opgebouwd en met elkaar verbonden zijn.
Op het eendraadschema staan onder andere:
- de verschillende elektrische kringen;
- de zekeringen of automaten;
- de differentieelschakelaars;
- het type en de doorsnede van de elektrische leidingen;
- de stopcontacten, schakelaars en lichtpunten per kring;
- vaste elektrische toestellen;
- eventuele energiebronnen, zoals zonnepanelen, omvormers en thuisbatterijen.
Het eendraadschema geeft dus geen plattegrond van de woning weer, maar wel de technische opbouw van de elektrische installatie. De gebruikte elektrische symbolen zorgen ervoor dat een keurder of elektricien snel kan zien hoe de installatie is samengesteld.
Wat is een situatieschema of situatieplan?
De officiële benaming volgens het AREI is situatieplan. In de praktijk wordt ook vaak gesproken over een situatieschema of situatieschets.
Het situatieplan is een plattegrond van de woning waarop wordt aangeduid waar de verschillende onderdelen van de elektrische installatie zich bevinden.
Daarop staan minstens de locaties van:
- de verdeelborden;
- de stopcontacten;
- de schakelaars;
- de lichtpunten;
- de verbindings- en aftakdozen;
- vaste elektrische toestellen;
- zonnepanelen, omvormers, batterijen en andere energiebronnen.
De onderdelen op het situatieplan worden gekoppeld aan de kringen die op het eendraadschema staan. Zo kan de keurder bijvoorbeeld zien welk stopcontact bij welke elektrische kring hoort.
Het exacte traject van iedere verborgen elektriciteitsleiding hoeft niet op het situatieplan te worden getekend. Het plan toont vooral waar de elektrische onderdelen zich in de woning bevinden.
Wat is het verschil tussen een eendraadschema en een situatieschema?
Het verschil zit vooral in de informatie die beide documenten weergeven.
Het eendraadschema toont hoe de elektrische installatie technisch is opgebouwd. Je ziet welke kringen er zijn, hoe ze beveiligd zijn en welke elektrische onderdelen erop aangesloten zijn.
Het situatieplan toont waar die onderdelen zich fysiek in de woning bevinden.
Beide documenten vullen elkaar dus aan:
- het eendraadschema toont hoe alles elektrisch verbonden is;
- het situatieplan toont waar alles zich bevindt.
Wanneer heb je een eendraadschema en situatieplan nodig?
Bij een controle van een huishoudelijke elektrische installatie moeten zowel de eendraadschema’s als de situatieplannen worden voorgelegd.
Dat is onder andere van toepassing bij:
- de ingebruikname van een nieuwe elektrische installatie;
- een belangrijke wijziging of uitbreiding;
- een periodieke elektrische controle;
- een controle bij de verkoop van bepaalde oudere installaties;
- een controle die nodig is voor de verzwaring van een elektriciteitsaansluiting.
| Situatie | Eendraadschema | Situatieplan |
|---|---|---|
| Nieuwe elektrische installatie | Verplicht | Verplicht |
| Belangrijke wijziging of uitbreiding | Aanpassen of opnieuw opmaken | Aanpassen |
| Niet-belangrijke wijziging | Nieuw schema niet altijd nodig | Wel actualiseren |
| Periodieke elektrische controle | Voorleggen bij de controle | Voorleggen bij de controle |
| Controle bij verkoop van een oudere installatie | Voorleggen bij de controle | Voorleggen bij de controle |
| Verzwaring van de elektriciteitsaansluiting | Voorleggen bij de controle | Voorleggen bij de controle |
Wat is een belangrijke wijziging of uitbreiding?
Bij een belangrijke wijziging of uitbreiding moet de elektrische installatie vóór de ingebruikname opnieuw worden gecontroleerd door een erkend controleorganisme.
Voorbeelden zijn:
- het toevoegen van een nieuwe elektrische kring;
- het niet-identiek vervangen van een verdeelbord;
- een uitbreiding die een belangrijke invloed heeft op de bestaande installatie.
Voor de wijziging of uitbreiding moeten een eendraadschema en situatieplan worden opgesteld of aangepast. Ook de eventuele invloed op het bestaande gedeelte van de installatie wordt tijdens de controle bekeken.
Moet je de schema’s aanpassen na een kleine wijziging?
Niet iedere kleine elektrische aanpassing vereist een volledig nieuw eendraadschema of een onmiddellijke herkeuring.
Bij een niet-belangrijke wijziging, zoals het toevoegen van een stopcontact op een bestaande kring, kan een korte beschrijving van de uitgevoerde werken volstaan. Die beschrijving moet worden gedateerd en ondertekend door de persoon die verantwoordelijk is voor de werken en wordt in het elektrische dossier bewaard.
Het situatieplan moet wel altijd worden aangepast. Dit plan moet op ieder moment de actuele toestand van de elektrische installatie weergeven.
Wanneer zijn de schema’s nodig bij de verkoop van een woning?
Een nieuwe elektrische keuring bij verkoop is niet automatisch bij iedere woning nodig.
De verplichte verkoopkeuring heeft voornamelijk betrekking op oudere huishoudelijke elektrische installaties waarvoor na 1 oktober 1981 nog geen volledig gelijkvormigheidsonderzoek werd uitgevoerd.
Bestaat er al een geldig en volledig keuringsverslag, dan hoeft er bij de verkoop doorgaans geen nieuwe verkoopkeuring te worden uitgevoerd.
Wanneer een verkoopkeuring wel nodig is, moet de verkoper het controleverslag aan de koper overhandigen. De eendraadschema’s en situatieplannen moeten tijdens de controle worden voorgelegd.
Wat als je geen eendraadschema of situatieplan hebt?
Bij veel oudere woningen zijn de elektrische schema’s nooit opgesteld, niet meer terug te vinden of niet aangepast na verbouwingen.
Ook zonder de schema’s kan een erkend controleorganisme de elektrische controle uitvoeren. Na iedere controle wordt er een controleverslag opgesteld.
Omdat het eendraadschema en het situatieplan bij de controle moeten worden voorgelegd, wordt het ontbreken ervan normaal gezien als een inbreuk opgenomen in het verslag. Een gunstig keuringsverslag is dan doorgaans niet mogelijk.
Een woning kan wel worden verkocht met een ongunstig elektrisch keuringsverslag. Wanneer tijdens een controle bij verkoop inbreuken worden vastgesteld, krijgt de koper 18 maanden vanaf de datum van de authentieke verkoopakte om de installatie in orde te brengen en een nieuwe controle te laten uitvoeren.
Kunnen correcte schema’s ervoor zorgen dat je elektriciteit wordt goedgekeurd?
Correcte schema’s zijn noodzakelijk voor een gunstig keuringsverslag, maar ze garanderen op zichzelf geen goedkeuring.
De keurder controleert ook de elektrische installatie zelf. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- de aarding;
- de differentieelschakelaars;
- de zekeringen en automaten;
- de bedrading;
- de verdeelkast;
- de bescherming van stopcontacten en toestellen;
- mogelijke gevaarlijke situaties;
- de overeenstemming tussen de werkelijke installatie en de schema’s.
Wanneer er naast ontbrekende schema’s nog andere inbreuken zijn, moeten ook deze worden opgelost voordat de installatie gunstig kan worden gekeurd.
Hoe worden een eendraadschema en situatieschema opgemaakt?
Bij een bestaande woning is een plaatsbezoek nodig om de elektrische installatie correct in kaart te brengen.
Tijdens dit bezoek worden onder andere:
- de verdeelkast en de beveiligingen bekeken;
- de verschillende elektrische kringen geïdentificeerd;
- stopcontacten, schakelaars en lichtpunten aan de juiste kring gekoppeld;
- vaste toestellen en energiebronnen geregistreerd;
- de locaties van de elektrische onderdelen op de vloerplannen aangeduid.
Op basis van deze informatie worden het eendraadschema en het situatieplan digitaal uitgewerkt.
De opmaak van de schema’s is niet hetzelfde als de officiële elektrische keuring. Die keuring moet afzonderlijk worden uitgevoerd door een erkend controleorganisme.
Wat kost een eendraadschema en situatieschema?
Bij ECOTEST betaal je momenteel €499 inclusief btw voor een volledig pakket met een eendraadschema en situatieschema voor een bestaande woning.
Deze prijs geldt voor een elektrische installatie met maximaal 40 kringen. Voor installaties met meer dan 40 kringen wordt een offerte op maat opgesteld.
Je ontvangt onder andere:
- een eendraadschema;
- een situatieschema;
- een isolatiemeting;
- een aardingsmeting;
- de elektrische plannen in DXF-formaat;
- vloerplannen van de woning;
- een 3D-model van de woning.
Een DXF-bestand kan later nog worden geopend en aangepast in geschikte tekenprogramma’s wanneer er veranderingen aan de elektrische installatie worden uitgevoerd.
Conclusie
Het eendraadschema en het situatieplan vormen samen een belangrijk onderdeel van het elektrische dossier van je woning. Het eendraadschema toont hoe de installatie technisch is opgebouwd, terwijl het situatieplan toont waar de elektrische onderdelen zich bevinden.
Bij een elektrische controle moeten beide documenten worden voorgelegd. Ontbreken ze, dan kan de controle nog steeds plaatsvinden, maar is een gunstig keuringsverslag doorgaans niet mogelijk.
Heb je geen elektrische schema’s meer of zijn ze niet aangepast aan de huidige toestand van je woning? Dan kan ECOTEST de volledige installatie ter plaatse in kaart brengen en beide schema’s professioneel voor je uitwerken.
