Koop je in Vlaanderen een woning of appartement met EPC-label E of F? Dan krijg je als nieuwe eigenaar te maken met de renovatieplicht. Dat betekent dat je de woning binnen een bepaalde termijn energiezuiniger moet maken.

In 2026 geldt dat woningen en appartementen met EPC-label E of F verplicht gerenoveerd moeten worden naar minstens EPC-label D. Je krijgt daarvoor 6 jaar de tijd, gerekend vanaf de datum van de authentieke akte of vanaf het moment waarop een opstalrecht of erfpacht wordt gevestigd. Het behalen van dat betere label moet je aantonen met een nieuw EPC-attest.

In deze blog leggen we uit wat de renovatieplicht precies inhoudt, voor wie ze geldt, wanneer de termijn start en waarom een correct EPC belangrijk is bij aankoop of renovatie.

Wat is de renovatieplicht?

De renovatieplicht is een Vlaamse verplichting voor nieuwe eigenaars van energieverslindende woningen en appartementen. Sinds 1 januari 2023 moeten woningen en appartementen met EPC-label E of F verplicht gerenoveerd worden naar minstens EPC-label D.

Die verplichting geldt niet alleen bij een klassieke aankoop, maar ook bij bepaalde andere overdrachten, zoals een schenking, het vestigen van een erfpacht of het vestigen van een opstalrecht. Het gaat telkens om de toestand van de woning of het appartement op het moment van de overdracht. Heeft de gebouweenheid op dat moment een residentiële bestemming en een EPC-label E of F, dan kan de renovatieplicht van toepassing zijn.

Het doel is om energieverslindende woningen stap voor stap energiezuiniger te maken. Een beter EPC-label kan zorgen voor meer wooncomfort, een lagere energiefactuur en een woning die beter voorbereid is op toekomstige energie-eisen.

Voor welke EPC-labels geldt de renovatieplicht in 2026?

De renovatieplicht geldt voor residentiële gebouwen met:

• EPC-label E
• EPC-label F

Koop je een woning of appartement met label A, B, C of D? Dan valt die woning niet onder deze renovatieplicht voor label E of F.

In 2026 moet je bij aankoop van een woning of appartement met label E of F renoveren naar minstens label D. Volgens de aangekondigde wijzigingen in het Vlaamse regeerakkoord 2024-2029 wordt de renovatieplicht beperkt tot het huidige niveau van label D en wordt het verdere verstrengingspad, dat eerder gepland was vanaf 2028, afgeschaft.

Dat betekent niet dat energiezuinig renoveren minder belangrijk wordt. Label A blijft het langetermijndoel voor woningen en appartementen richting 2050. Wie vandaag renoveert, doet er dus goed aan om niet alleen naar de minimale verplichting te kijken, maar ook naar de toekomstige waarde, het comfort en het energieverbruik van de woning.

Hoeveel tijd krijg je om te renoveren?

Nieuwe eigenaars krijgen 6 jaar de tijd om aan de renovatieplicht te voldoen. Die termijn start op de datum van het verlijden van de authentieke akte, of op de datum waarop het opstalrecht of de erfpacht wordt gevestigd. Die termijn van 6 jaar geldt volgens Vlaanderen voor zowel lopende als nieuwe overdrachten.

Koop je bijvoorbeeld een woning met EPC-label F en wordt de akte verleden op 1 maart 2026? Dan moet je uiterlijk tegen 1 maart 2032 kunnen aantonen dat de woning minstens EPC-label D behaalt.

Dat bewijs lever je met een nieuw EPC-attest na de renovatiewerken. Je hoeft dat EPC niet apart aan te melden. Wanneer de energiedeskundige het nieuwe EPC indient, komt het automatisch terecht in de energieprestatiedatabank van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap.

Geldt de renovatieplicht ook voor appartementen?

Ja. De renovatieplicht geldt ook wanneer je een appartement koopt met EPC-label E of F. De verplichting geldt per wooneenheid, dus voor het aangekochte appartement en niet automatisch voor het volledige appartementsgebouw.

Toch kan de situatie bij appartementen complexer zijn. Soms zijn er werken nodig aan gemeenschappelijke delen van het gebouw, zoals dakisolatie, gevelisolatie of een collectieve verwarmingsinstallatie. In dat geval speelt ook de mede-eigendom een rol. Volgens Vlaanderen kunnen wettelijk verplichte werken beslist worden met een gewone meerderheid van 50% + 1.

Koop je een appartement met EPC-label E of F? Dan is het dus belangrijk om niet alleen naar het EPC van je eigen appartement te kijken, maar ook naar de staat van het gebouw en de gemeenschappelijke delen.

Wat als je de woning opnieuw verkoopt vóór de termijn voorbij is?

Verkoop je de woning of het appartement opnieuw voordat de termijn van 6 jaar voorbij is? Dan verdwijnt de renovatieplicht niet zomaar.

De volgende koper neemt de resterende termijn over en moet voldoen aan de eisen die nog openstaan. Koop je dus een woning waarop al een renovatieplicht rust, dan is het belangrijk om goed te controleren hoeveel tijd er nog overblijft.

Daarom is het EPC niet alleen belangrijk voor de energieprestatie, maar ook voor de timing en de juridische duidelijkheid rond de renovatieplicht.

Moet de renovatieplicht vermeld worden bij verkoop?

Ja. Wanneer een woning of appartement met EPC-label E of F wordt verkocht of op een andere manier wordt overgedragen waarbij de renovatieplicht van toepassing is, moet vermeld worden dat er een renovatieverplichting op het gebouw rust.

Die informatie moet opgenomen worden in de publiciteit rond de verkoop en ook in de onderhandse akte, zoals de compromis, en in de authentieke akte. Zo weet de kandidaat-koper vooraf dat er na aankoop een verplichting geldt om energetisch te renoveren.

Voor verkopers betekent dit dat een correct en actueel EPC belangrijk is vóór de woning op de markt komt. Voor kopers betekent het dat ze het EPC-label best niet zien als een detail, maar als een belangrijke factor in hun budget en renovatieplanning.

Welke renovatiewerken helpen om van label E of F naar D te gaan?

Welke werken nodig zijn om label D te halen, verschilt per woning. Een woning met label E heeft meestal minder ingrepen nodig dan een woning met label F, maar dat hangt af van de staat van het dak, de muren, ramen, vloer, verwarming, ventilatie en eventuele hernieuwbare energie.

Mogelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld:

• dakisolatie of zoldervloerisolatie
• muurisolatie of spouwmuurisolatie
• vloerisolatie
• hoogrendementsbeglazing
• een zuinigere verwarmingsinstallatie
• zonnepanelen
• betere ventilatie
• het aanpakken van koudebruggen of warmteverliezen

Belangrijk: niet elke maatregel heeft hetzelfde effect op je EPC-label. Soms levert dakisolatie veel meer op dan nieuwe ramen, terwijl in een andere woning de verwarmingsinstallatie net de grootste impact heeft.

Daarom is het slim om niet zomaar losse werken uit te voeren, maar eerst te bekijken welke ingrepen het meeste effect hebben op het EPC-label.

Waarom een EPC-simulatie nuttig kan zijn

Een EPC-attest toont het huidige label van de woning, maar kan ook richting geven aan mogelijke verbeteringen. Bij aankoop of renovatie kan een EPC-simulatie helpen om beter in te schatten welke werken nodig zijn om een bepaald label te behalen.

Dat is vooral interessant bij woningen met label E of F. Als koper wil je namelijk weten:

• hoe groot de renovatie-uitdaging is
• welke ingrepen waarschijnlijk nodig zijn
• of label D haalbaar is met beperkte werken
• welke renovaties het meeste impact hebben op het EPC-label
• hoe je je budget realistischer kan inschatten

Bij ECOTEST kan je terecht voor een correct EPC-attest en adviesgerichte inzichten om je renovatie beter te plannen.

Wat als je niet tijdig voldoet aan de renovatieplicht?

Als er 6 jaar na de verkoop of overdracht geen nieuw EPC aanwezig is, of als uit het beschikbare EPC blijkt dat de woning nog niet voldoet aan het vereiste EPC-label, kan het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap een handhavingsprocedure starten.

Wie de renovatieplicht niet naleeft, riskeert een administratieve geldboete. Vlaanderen vermeldt een algemene boete van 500 euro tot 200.000 euro, met een voorziene nuance waarbij voor residentiële gebouweenheden een bedrag van 500 euro tot 5.000 euro wordt vermeld.

Belangrijk: een boete heft de renovatieplicht niet op. Er wordt dan een nieuwe termijn opgelegd waarbinnen het vereiste label alsnog behaald moet worden.

Zijn er uitzonderingen?

Ja, er zijn bijzondere situaties waarin de renovatieplicht niet of anders van toepassing is.

Een gebouw dat binnen de termijn van 6 jaar na verwerving wordt gesloopt, moet niet voldoen aan de renovatieplicht. Ook tijdelijke verplaatsbare constructies die minder dan 2 jaar in gebruik worden genomen, vallen er niet onder.

Daarnaast zijn bepaalde erfgoedgebouwen vrijgesteld. Een woongebouw dat een beschermd monument, stads- of dorpsgezicht is of voorkomt op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoed, is vrijgesteld van de renovatieverplichting voor residentiële gebouwen.

Ook bij sommige overdrachten gelden uitzonderingen. Zo valt een erfenis niet standaard onder de renovatieplicht. Maar als er al een lopende renovatieplicht was, blijft die wel gelden voor de resterende termijn. Bij twijfel bespreek je je situatie best met je notaris.

Geldt de renovatieplicht ook voor een tweede verblijf of vakantiewoning?

Ja. De renovatieplicht geldt voor residentiële gebouweenheden, ook als er geen domicilie gevestigd is of als het om een tweede verblijf of vakantiewoning gaat. Het maakt dus niet uit of de woning permanent bewoond wordt of een recreatief karakter heeft.

Koop je een vakantiehuis of tweede verblijf met EPC-label E of F? Dan moet je dus ook rekening houden met de renovatieplicht.

Conclusie: laat je EPC-label niet aan het toeval over

Koop je in 2026 een woning of appartement met EPC-label E of F? Dan moet je rekening houden met de renovatieplicht. Je krijgt 6 jaar om de woning te renoveren naar minstens EPC-label D en je moet dat aantonen met een nieuw EPC-attest.

Een EPC-label is dus meer dan een administratief document. Het bepaalt mee je renovatieplanning, je budget en de toekomstige waarde van de woning.

Wil je weten waar je woning vandaag staat of welke stappen nodig zijn richting een beter EPC-label? Bij ECOTEST kan je terecht voor een correct EPC-attest, nauwkeurige opmetingen en praktische inzichten om je renovatie doordacht aan te pakken.

Veelgestelde vragen over EPC-label E, F en de renovatieplicht

Wat betekent EPC-label E of F?

Een EPC-label E of F betekent dat een woning of appartement energieverslindend is. De woning verbruikt relatief veel energie voor verwarming, warm water en algemeen wooncomfort, bijvoorbeeld door beperkte isolatie, oudere beglazing of een minder zuinige verwarmingsinstallatie.

Bij aankoop of bepaalde andere overdrachten valt een woning met EPC-label E of F in Vlaanderen onder de renovatieplicht. Als nieuwe eigenaar moet je de woning dan binnen 6 jaar renoveren naar minstens EPC-label D en dat aantonen met een nieuw EPC-attest.

Wat houdt de renovatieplicht in 2026 in?

Koop je in 2026 een woning of appartement met EPC-label E of F, dan moet je de woning binnen 6 jaar renoveren naar minstens EPC-label D. Dat moet je aantonen met een nieuw EPC-attest na de werken.

De renovatieplicht geldt dus niet alleen als advies, maar als wettelijke verplichting voor nieuwe eigenaars van energieverslindende woningen. Het EPC-label speelt daardoor een belangrijke rol bij het inschatten van je renovatiebudget.

Vanaf wanneer begint de termijn van 6 jaar te lopen?

De termijn start op de datum van de authentieke akte, of op de datum waarop een opstalrecht of erfpacht wordt gevestigd. Vanaf dat moment begint de periode van 6 jaar officieel te lopen.

Koop je bijvoorbeeld een woning met EPC-label F en wordt de akte verleden op 1 maart 2026? Dan moet je uiterlijk tegen 1 maart 2032 aantonen dat de woning minstens EPC-label D behaalt.

Moet ik renoveren naar label A?

Nee, niet voor de renovatieplicht in 2026. Volgens de aangekondigde wijzigingen blijft de renovatieplicht beperkt tot minstens EPC-label D. Label A blijft wel het langetermijndoel voor Vlaamse woningen en appartementen richting 2050.

Dat betekent dat je wettelijk gezien niet meteen naar label A moet renoveren, maar het kan wel interessant zijn om bij grotere renovaties verder te kijken dan het minimum. Zo vermijd je dat je later opnieuw ingrijpende werken moet uitvoeren.

Geldt de renovatieplicht ook voor appartementen?

Ja. Koop je een appartement met EPC-label E of F, dan geldt de renovatieplicht voor dat appartement. De verplichting geldt dus per wooneenheid, niet automatisch voor het volledige appartementsgebouw.

Toch kunnen sommige noodzakelijke werken betrekking hebben op gemeenschappelijke delen, zoals dakisolatie, gevelisolatie of een collectieve verwarmingsinstallatie. In dat geval is het belangrijk om ook de situatie binnen de mede-eigendom goed te bekijken.

Geldt de renovatieplicht ook voor een tweede verblijf of vakantiewoning?

Ja. De renovatieplicht geldt ook voor tweede verblijven en vakantiewoningen, zolang het gaat om een residentiële gebouweenheid. Het maakt dus niet uit of je er officieel gedomicilieerd bent of niet.

Koop je een vakantiehuis of tweede verblijf met EPC-label E of F, dan moet je dus ook rekening houden met de verplichting om binnen 6 jaar minstens EPC-label D te behalen.

Geldt de renovatieplicht bij een erfenis?

Een erfenis valt niet standaard onder de renovatieplicht. Erf je een woning met EPC-label E of F, dan ontstaat er dus niet automatisch een nieuwe renovatieplicht zoals bij een aankoop of schenking.

Was er op de woning al een lopende renovatieplicht van toepassing, bijvoorbeeld omdat ze eerder werd aangekocht, dan blijft die verplichting wel gelden. De erfgenaam moet dan binnen de resterende termijn voldoen aan de renovatieplicht.

Wat als ik de woning opnieuw verkoop binnen de 6 jaar?

Wat als ik niet tijdig voldoe aan de renovatieplicht?

Als je niet tijdig aantoont dat de woning minstens EPC-label D behaalt, kan het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap een handhavingsprocedure starten. Je riskeert dan een administratieve geldboete. Voor residentiële gebouweenheden vermeldt Vlaanderen een bedrag van 500 euro tot 5.000 euro.

Belangrijk om te weten: zo’n boete heft de renovatieplicht niet op. Je krijgt daarna een nieuwe termijn om alsnog aan de verplichting te voldoen en het vereiste EPC-label te behalen.