Als eigenaar van een gebouw of woning stel je je best de vraag: moet ik asbest laten verwijderen of niet? Het antwoord is niet zwart-wit, want het hangt af van de staat van het asbest, waar het zich bevindt en of je renovatiewerken gaat uitvoeren al dan niet. Volgens OVAM geldt er in Vlaanderen voor private woningen (in de meeste gevallen) géén algemene verwijderplicht, tenzij het asbest in slechte staat is of eenvoudig bereikbaar wordt door renovatiewerken.
Wat betekent “asbest in slechte staat”?
Asbesthoudende materialen (zoals asbestcementplaten, afdichtingen, asbesthoudende vinyl vloeren, gevelbekleding, enz.) kunnen door veroudering, weer, slijtage of mechanische belasting beschadigd geraken. Het volgende kan dan gebeuren:
- Het materiaal wordt broos of brokkelt af
- Er komt stof vrij
- Het kan loslaten of afbladderen
Als een asbesttoepassing in slechte staat is, mag je die niet simpelweg insluiten of bedekken. Je bent dan verplicht dat materiaal te verwijderen (of op z’n minst tijdelijk te fixeren) om te zorgen dat er geen gezondheidsrisico’s zijn. Voor asbestdaken of gevels geldt: je mag ze niet bedekken als risicobeheersmaatregel.
Wat als je gaat renoveren?
Bij renovaties (bijvoorbeeld verbouwen van binnenmuren, uitbreidingen, … ) geldt een strengere norm. Wanneer asbesthoudende materialen eenvoudig bereikbaar zijn door de werken, dan moet je die wegnemen. Enkele voorbeelden:
- Je verwijdert gipskartonwanden (gyprocwanden) en ontdekt erachter een lambrisering in asbestcement: dan moet je die lambrisering (veilig!) verwijderen.
- Je wilt over een asbesthoudende vloerbedekking (met asbesthoudende lijm) een andere vloer overheen leggen: dit geldt meestal als “bedekken” wat doorgaans verboden is.
- Je wilt zonnepanelen, een overzetdak of een nieuwe dakconstructie plaatsen bovenop een bestaand asbestdak: ook dat geldt als “bedekken” en is volgens OVAM expliciet verboden. Wanneer je een overzetdak aanbrengt, blijft het asbest aanwezig én onbereikbaar voor veilige verwijdering. Bovendien bestaat het risico dat het oude dak beschadigd raakt tijdens de plaatsing, waardoor er asbestvezels kunnen vrijkomen.
➡️ OVAM stelt duidelijk: “Het is verboden om zonnepanelen, een overzetdak of andere constructies te plaatsen op een asbestdak of -gevel.”
In feite zegt OVAM: asbest dat eenvoudig bereikbaar wordt door werken moet verwijderd worden.
Verwijdermijlpalen: 2034 en 2040
Vlaanderen heeft in het kader van het Actieplan Asbestafbouw twee belangrijke richtdata vastgelegd:
- Tegen 2034 wil de Vlaamse overheid dat alle asbestcementtoepassingen aan de buitenzijde van gebouwen, samen met alle eenvoudig bereikbare, niet-hechtgebonden asbesttoepassingen, verwijderd zijn.
- Tegen 2040 streeft men ernaar dat alle andere eenvoudig bereikbare asbesttoepassingen in slechte staat eveneens verwijderd of veilig beheerd zijn.
Voor publieke gebouwen (zoals scholen, overheidsgebouwen en nutsvoorzieningen) zijn deze data wél wettelijk bindend.
Voor particuliere eigenaars gaat het om beleidsdoelstellingen, geen verplichtingen, maar ze geven wél een duidelijke richting aan: Vlaanderen wil tegen 2040 zoveel mogelijk gebouwen asbestveilig maken. Wie nu al stappen zet (bijvoorbeeld via het laten opmaken van een asbestattest en plan van aanpak), is dus goed voorbereid op de toekomst.
Asbestinventaris / asbestattest
Een belangrijk instrument om het asbestbeheer in goede banen te leiden, is de asbestinventaris (in de praktijk: het asbestattest). Als je woning of gebouw werd gebouwd vóór 2001, moet je bij verkoop beschikken over een geldig asbestattest. Tegen 2032 moet elke gebouweigenaar een geldig attest hebben, ook zonder dat de woning verkocht wordt.
Het asbestattest biedt:
- Een overzicht van de asbesttoepassingen die geïnspecteerd en ontdekt werden
- Welke maatregelen aanbevolen zijn om een asbestveilige toestand te bereiken of te behouden
- Inzicht voor kopers of gebruikers in wat geconcludeerd werd, maar niet in alle gevallen: verborgen asbest (ingesloten in wanden, vloeren of ondergrond) kan buiten een inspectie voor verkoop vallen.
Let op: als het asbestattest geen asbestmaterialen vermeldt, betekent dat niet automatisch dat er géén asbest aanwezig is. Soms blijven asbestgedeelten verborgen of onzichtbaar zonder destructief onderzoek.
Als je plannen hebt om te renoveren of sloopwerk uit te voeren, is het verstandig om vóór de werken een aanvullend/destructief onderzoek te laten uitvoeren op die zones waar verborgen asbest mogelijk is (wanden en vloeren). Dit voorkomt onaangename verrassingen tijdens de uitvoering van je project.
Waarom het in jouw belang is om proactief te zijn
- Waardebehoud van je gebouw: Een gebouw mét (verwaarloosd) asbest kan de verkoopwaarde drukken, terwijl een asbestveilig gebouw betrouwbaarder overkomt en dus meer waard is.
- Kosten vermijden: Hoe slechter de staat van het asbestmateriaal is, hoe complexer en duurder de verwijdering wordt.
- Risicobeheersing: Asbestvezels zijn schadelijk voor de gezondheid. Door vroegtijdig beheer of verwijdering voorkom je gezondheidsgevaar voor de bewoners.
- Toekomstige regelgeving: Met de mijlpalen 2034 / 2040 in het verschiet, loop je niet liever achter de feiten aan. Wanneer de verplichting voor verwijdering daar is, zullen de prijzen waarschijnlijk ook stijgen.
Hoe we jou kunnen helpen: asbestattest (eventueel met EPC-keuring)
Als specialist in asbestattesten en EPC-keuringen kunnen we je helemaal ontzorgen. Onze dienstverlening omvat:
-
Asbestinventarisatie / asbestattest
We maken een grondige inspectie van jouw gebouw, detecteren alle aanwezige (zichtbare) asbesttoepassingen en leveren een rapport dat voldoet aan de wettelijke vereisten. Zo ben je zeker dat je voldoet aan de regelgeving en dat je koper transparantie krijgt.
OPGELET: dit houdt geen destructieve staalnames in (bijvoorbeeld achter gyprocwanden).
Bij ECOTEST krijg je een vaste prijs met alle stalen inclusief. Dus geen hoog oplopende kosten door extra staalnames. -
EPC-keuring (Energieprestatiecertificaat)
Tegelijk kunnen we de energieprestatie van je woning beoordelen, inclusief isolatie, verwarming, ventilatie, enz. Een EPC is verplicht bij verkoop of verhuur en zorgt ervoor dat je weet waar je besparingsmogelijkheden liggen.
Bekijk hier onze asbestdiensten.
❓Veelgestelde vragen over asbest verwijderen en asbestattesten
1. Moet ik asbest altijd laten verwijderen?
Nee. Volgens OVAM geldt er momenteel voor particulieren geen algemene verwijderplicht. Asbest moet enkel verwijderd worden als het in slechte staat is (beschadigd, broos of stofafgevend) of als het eenvoudig bereikbaar wordt bij renovatiewerken.
2. Mag ik asbest bedekken of overschilderen?
In de meeste gevallen niet. Bedekken kan ervoor zorgen dat het asbest beschadigd raakt of later moeilijker veilig verwijderd kan worden.
Zo is het bijvoorbeeld verboden om een overzetdak of zonnepanelen te plaatsen op een asbestdak, omdat dit als “bedekken” wordt beschouwd (bron: OVAM – Asbestdaken en gevels).
3. Wat betekent “asbest in slechte staat”?
Dat het materiaal afbrokkelt, stof afgeeft of loslaat. In die toestand kunnen vezels vrijkomen en gezondheidsrisico’s veroorzaken. Dan is verwijdering of ten minste tijdelijke fixatie verplicht.
4. Wanneer moet ik een asbestattest laten opmaken?
Voor elke woning of gebouw in Vlaanderen dat voor 2001 werd gebouwd, is een asbestattest verplicht bij verkoop.
Tegen 2032 moet bovendien elke eigenaar van zo’n gebouw een geldig asbestattest hebben, ook zonder verkoop.
5. Geeft een asbestattest garantie dat er geen asbest aanwezig is?
Niet per se. Een asbestkeuring voor verkoop is standaard niet-destructief: de deskundige voert een visuele inspectie uit en kan stalen nemen van verdachte, toegankelijke materialen voor labo-analyse. Verborgen asbest (ingesloten in wanden, vloeren of onder de grond) valt buiten scope van het standaardattest en vergt aanvullend/destructief onderzoek in de werkzone, zeker vóór renovatie. De prijzen voor een dergelijk onderzoek liggen hoger
6. Wanneer is een destructief asbestonderzoek verplicht?
Een destructief asbestonderzoek is niet verplicht voor het verkrijgen van een standaard asbestattest bij verkoop, maar wél in bepaalde situaties:
Bij sloop-, ontmantelings- of renovatiewerken waarvoor je een omgevingsvergunning moet aanvragen.
Wanneer het betrokken bouwvolume groter is dan:
- 1.000 m³ voor niet-residentiële gebouwen
- 5.000 m³ voor residentiële gebouwen (behalve eengezinswoningen)
Dus voor gewone residentiële gebouwen (zoals eengezinswoningen) is er geen verplichting tot een sloopopvolgingsplan of destructief asbestonderzoek, omdat het bouwvolume meestal onder de drempels blijft.
Toch kan een destructief onderzoek ook bij kleinere woningen sterk aanbevolen zijn wanneer je oude gebouwen van vóór 2001 renoveert, waar asbest vaak op onverwachte plaatsen verwerkt zit (zoals vloer- of tegelkleefmiddelen, schouwisolatie, leidingen, enz.);
Met zo’n aanvullend onderzoek krijg je een volledig beeld van alle aanwezige asbesttoepassingen, ook de verborgen, zodat je werken veilig kunt voorbereiden en onverwachte saneringskosten voorkomt.
7. Is een destructief asbestonderzoek duurder dan een standaardkeuring?
Ja, meestal wel. Een standaard inspectie of keuring is in Vlaanderen niet-destructief: de deskundige onderzoekt visueel en neemt stalen van toegankelijke materialen indien nodig. Verborgen zones (in muren, vloeren, ondergrond) blijven buiten scope.
Een destructief onderzoek (type B) daarentegen omvat het openbreken, blootleggen of opbreken van materialen om verborgen asbest te detecteren. Daardoor zijn extra veiligheidsmaatregelen, meer stalen en laboratoriumanalyses, en herstellingswerken nodig. In praktijk zie je dat type B-onderzoeken in Vlaanderen vallen in prijsklassen van circa € 650 tot € 1 500 (of meer en niet alle stalen inbegrepen de prijs), afhankelijk van gebouwtype, bereikbaarheid en complexiteit.
Wil je deze kosten vermijden? Dan kan je ook ervoor kiezen zelf de staalnames te doen (draag steeds beschermende kledij en een mondmasker!) en naar ECOTEST op te sturen. Wij bezorgen deze stalen aan het labo waar wij mee samenwerken. Van zodra wij de resultaten hebben, bezorgen wij deze aan jou. Zo kan jij met een gerust hart beginnen aan breekwerken.
Hier vind je meer informatie over deze dienst.
8. Hoe weet ik of asbest verwijderen veel zal kosten?
De prijs hangt af van het type asbest, de toegankelijkheid en vooral de staat van het materiaal.
Volgens het Asbestfonds geldt: “Hoe slechter de staat van asbesthoudend materiaal, hoe duurder het wordt om het correct te laten verwijderen.”
9. Wat zijn de richtdata 2034 en 2040 met betrekking tot asbest?
Dat zijn beleidsdoelstellingen binnen het Vlaamse Actieplan Asbestafbouw.
Tegen 2034 wil de overheid alle asbestcement aan de buitenzijde van gebouwen verwijderd zien, en tegen 2040 alle eenvoudig bereikbare toepassingen in slechte staat. Voor particulieren is dit nog geen wettelijke verplichting, maar een duidelijke richting voor toekomstig beleid.